Andrzej Wajda przez dziesięciolecia opowiadał światu historię Polski. Tym razem to historia opowie o nim. W Roku Andrzeja Wajdy, kilka dni po 10. rocznicy śmierci reżysera, Archiwa Państwowe we współpracy z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Teatrem 6. piętro zapraszają na wyjątkową wystawę fotografii autorstwa światowej sławy fotografa Czesława Czaplińskiego. Ekspozycja „Wajda / Czapliński intymnie” odsłania nieznane i rzadko publikowane oblicze jednego z najwybitniejszych twórców polskiej kultury. Wernisaż odbędzie się w poniedziałek, 19 października 2026 r., o godz. 18:00 w Sali Gałczyńskiego Teatru 6. piętro w Pałacu Kultury i Nauki. Wstęp jest bezpłatny.
To nie będzie zwykły wieczór fotograficzny. To spotkanie z historią polskiego kina, pamięcią o wybitnym artyście oraz niezwykłe świadectwo wieloletniej relacji fotografa z człowiekiem, który współtworzył polską wyobraźnię zbiorową.
Wystawę przygotowały Archiwa Państwowe we współpracy z Czesławem Czaplińskim, a jej kuratorką jest Olga Nasińska z Narodowego Archiwum Cyfrowego. Prezentowane fotografie pochodzą z przekazanego przez autora do Narodowego Archiwum Cyfrowego zbioru negatywów, odbitek i materiałów dokumentujących wieloletnie spotkania z Andrzejem Wajdą. Dzięki tej darowiźnie unikatowe archiwum zostało zabezpieczone, zdigitalizowane i włączone do narodowego zasobu archiwalnego, by służyć kolejnym pokoleniom.
Na zdjęciach zobaczymy Andrzeja Wajdę nie tylko podczas pracy na planach filmowych i prób teatralnych, ale również w sytuacjach prywatnych i rodzinnych. Wśród bohaterów fotografii są m.in. Anna Dymna, Jerzy Stuhr, Robert Więckiewicz, Agnieszka Grochowska, Karolina Wajda i Beata Tyszkiewicz – prawdziwy gwiazdozbiór polskiej kultury utrwalony przez jednego z najwybitniejszych portrecistów naszych czasów.
Po wernisażu ekspozycja będzie prezentowana na Placu Centralnym, przed głównym wejściem do Pałacu Kultury i Nauki, od 19 października do 19 listopada 2026 r. i będzie dostępna bezpłatnie dla wszystkich odwiedzających.
Pamięć o artyście, który współtworzył polską wyobraźnię
– Andrzej Wajda był dla mojego pokolenia aktorów kimś znacznie więcej niż wybitnym reżyserem. Był mistrzem, który uczył odpowiedzialności za słowo, obraz i opowiadaną historię. Miał niezwykłą umiejętność wydobywania z aktorów prawdy, a praca z nim pozostawała lekcją na całe życie. Każde spotkanie na planie było doświadczeniem artystycznym, ale także spotkaniem z człowiekiem głęboko myślącym o Polsce, kulturze i drugim człowieku. Dlatego z ogromnym wzruszeniem przyjąłem wiadomość o wystawie fotografii Czesława Czaplińskiego, ukazujących Andrzeja Wajdę nie tylko jako twórcę światowego formatu, lecz także jako człowieka w jego codzienności, w chwilach pracy, refleksji i bliskości z najbliższymi. Te fotografie zatrzymują coś niezwykle cennego – pamięć o człowieku, który współtworzył polską wyobraźnię. Będzie to wyjątkowy wieczór pełen wspomnień, rozmów i refleksji o artyście, którego dzieła na trwałe wpisały się w historię polskiej kultury i światowego kina. Spotkajmy się, by wspólnie przywołać pamięć o Andrzeju Wajdzie, zobaczyć nieznane oblicze Mistrza utrwalone przez obiektyw Czesława Czaplińskiego i przekonać się, jak wielką rolę odgrywają archiwa w zachowywaniu najcenniejszych śladów naszej narodowej pamięci – zaprasza Michał Żebrowski, aktor i dyrektor Teatru 6. piętro.
Wajda poza planem filmowym
Wystawa opiera się na fotografiach przekazywanych do Narodowego Archiwum Cyfrowego od 2021 roku, pochodzących z bogatego dorobku Czesława Czaplińskiego, który przez kilkadziesiąt lat dokumentował spotkania z wieloma wybitnymi postaciami życia kulturalnego, społecznego i politycznego. Na potrzeby ekspozycji wybrano jednak wyłącznie zdjęcia poświęcone Andrzejowi Wajdzie, powstałe dzięki wyjątkowej współpracy i wzajemnemu zaufaniu artysty oraz autora zdjęć.
Fotograf towarzyszył reżyserowi podczas prób teatralnych, realizacji filmów i wydarzeń publicznych, ale również w chwilach prywatnych, niedostępnych dla większości obserwatorów. To właśnie ta perspektywa sprawia, że ekspozycja ma wymiar znacznie szerszy niż dokumentalny – pozwala spotkać Andrzeja Wajdę jako człowieka: ojca, męża, przyjaciela, społecznika i intelektualistę.
– Andrzeja Wajdę poznałem w 1986 roku. Przyjechałem wtedy z Nowego Jorku do Polski na krótko. Zadzwoniłem na jego telefon stacjonarny – nie było wtedy komórek ani SMS-ów, co nikomu nie przeszkadzało. Gdy wyjaśniłem, kim jestem i że chciałbym zrobić mu zdjęcia oraz nagrać rozmowę, zaprosił mnie do Krakowa. Reżyserował tam właśnie „Zemstę” w Starym Teatrze. Tak zaczęła się fotograficzna znajomość, która trwała przez lata. Na tej wystawie zobaczą Państwo Andrzeja Wajdę, jakiego rzadko pokazywano. Nie tylko wielkiego reżysera na planie filmowym czy podczas prób teatralnych, ale także człowieka. Ojca. Przyjaciela. Męża. To zdjęcia z miejsc niedostępnych dla większości ludzi. Powstawały dzięki zaufaniu, którym mnie obdarzył – mówi Czesław Czapliński, autor zdjęć.
Archiwa jako strażnicy narodowej pamięci
Wernisaż odbędzie się zaledwie kilka tygodni przed Dniem Darczyńcy Archiwów Państwowych, co podkreśla znaczenie prywatnych archiwów i darowizn dla zachowania dziedzictwa narodowego.
– Każdy dar przekazywany do Archiwów Państwowych jest aktem zaufania wobec państwa i przyszłych pokoleń. Szczególne znaczenie ma dla nas fakt, że na kilka tygodni przed Dniem Darczyńcy Archiwów Państwowych prezentujemy kolejny fragment twórczego dorobku Czesława Czaplińskiego, jednego z najwybitniejszych polskich fotografów. Jego zdjęcia z Andrzejem Wajdą dołączają do niemal 10 tysięcy jednostek archiwalnych dokumentujących historię ludzi kultury, nauki, sportu i polityki i zostają trwale zabezpieczone w Narodowym Archiwum Cyfrowym. To nie tylko ochrona bezcennych fotografii, lecz także inwestycja w pamięć narodową. Chcemy dzielić się tym dziedzictwem z warszawiakami i wszystkimi odbiorcami kultury – komentuje dr Paweł Pietrzyk, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych.
Spotkanie z historią polskiego kina
Wieczór inauguracyjny poprowadzi Łukasz Muszyński, redaktor naczelny Filmwebu. Jednym z najważniejszych punktów programu będzie rozmowa z Czesławem Czaplińskim o jego wieloletniej współpracy z Andrzejem Wajdą, kulisach powstawania prezentowanych fotografii oraz miejscu reżysera w historii polskiej i światowej kultury. Po części oficjalnej, około godz. 19:00, uczestnicy będą mogli wziąć udział w oprowadzaniu kuratorskim prowadzonym przez samego autora zdjęć.
– Trudno opowiadać historię polskiego kina, a szerzej także historię polskiej kultury XX i XXI wieku, bez odwołania do filmów Andrzeja Wajdy. Był artystą, który potrafił przekładać wielkie narodowe doświadczenia na uniwersalny język sztuki, zrozumiały dla widzów na całym świecie. Dlatego ogromną wartość mają fotografie Czesława Czaplińskiego, które pozwalają spojrzeć na Andrzeja Wajdę z perspektywy innej niż ekran kinowy. To wydarzenie jest czymś więcej niż wystawą – to spotkanie z historią polskiego kina, z człowiekiem, którego twórczość współtworzy naszą tożsamość kulturową – mówi Łukasz Muszyński.
Hołd dla jednego z największych ambasadorów polskiej kultury
W Roku Andrzeja Wajdy Warszawa oraz Archiwa Państwowe oddają hołd twórcy, którego filmy współtworzyły sposób myślenia o Polsce i polskiej historii na całym świecie. Wernisaż jest zarazem opowieścią o sztuce fotografii, sile pamięci i znaczeniu archiwów. Dla uczestników przygotowano okolicznościowe, albumowe wydawnictwo prezentujące fotografie z wystawy.
Partnerem wydarzenia jest Teatr 6. piętro. Patronat honorowy objęli: Polski Instytut Sztuki Filmowej, Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy, Szkoła Wajdy oraz Stowarzyszenie Filmowców Polskich. Wystawa została sfinansowana ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Informacje praktyczne
- Wernisaż: 19 października 2026 r., otwarcie drzwi o 17:30, początek o 18:00
- Miejsce: Sala Gałczyńskiego, Teatr 6. piętro, Pałac Kultury i Nauki
- Wystawa plenerowa: 19 października – 19 listopada 2026 r., Plac Centralny przed głównym wejściem do PKiN
- Wstęp: bezpłatny
O Czesławie Czaplińskim
Czesław Czapliński to światowej sławy fotograf, dziennikarz i autor filmów dokumentalnych, urodzony w 1953 roku w Łodzi. Od 1979 roku mieszka w Nowym Jorku i Warszawie. Jest autorem 45 albumów i książek oraz wielu filmów dokumentalnych. Miał ponad sto wystaw fotograficznych, m.in. w Zachęcie, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Narodowym w Warszawie i Łazienkach Królewskich, a także w Nowym Jorku, Chicago, Nicei, Moskwie, Londynie, Monachium i Brukseli. W ciągu czterdziestoletniej kariery fotografował m.in. Muhammada Alego, Leonarda Bernsteina, Bernardo Bertolucciego, Catherine Deneuve, Plácido Domingo, Umberto Eco, Michaela Jacksona, Luciano Pavarottiego, Romana Polańskiego i Andy’ego Warhola. Jego zdjęcia publikowały m.in. „The New York Times”, „Time”, „Vanity Fair” i „Newsweek”, a prace znajdują się w zbiorach Library of Congress, New York Public Library, Muzeum Narodowego w Warszawie i Biblioteki Narodowej.
Opracowano przez Informacje Warszawa na podstawie informacji prasowej nadesłanej przez Archiwa Państwowe.